آیا شما هم درست از همان لحظهای که اولین نتهای آهنگ مورد علاقهتان را میشنوید، فوراً احساس شادی و آرامش میکنید؟
بر اساس یک نظرسنجی گالوپ در سال ۲۰۱۹ که وضعیت عاطفی مردم آمریکا را بررسی کرد، بیش از ۵۵ درصد از جمعیت ایالات متحده اعلام کردند که در زندگی روزمره خود درجاتی از استرس را تجربه میکنند. این رقم تقریباً ۲۰ درصد بیشتر از میانگین جهانی، یعنی ۳۵ درصد، بود. هر نوع استرسی میتواند بر سلامت روان تأثیر منفی بگذارد، اما استرس مزمن علاوه بر آن میتواند سلامت جسمی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
فهرست عناوین
- استرس مزمن چگونه بر سلامت جسمی شما تأثیر میگذارد؟
- استرس مزمن باعث بروز مشکلات جسمی بیشتری میشود
- استرس خفیف و مزمن چگونه بر سلامت روان تأثیر میگذارد؟
- چگونه با استرس خفیف و مزمن مقابله کنیم؟
- آیا موسیقی میتواند استرس را از بین ببرد؟
- اگر استرس خفیف یا مزمن دارید، بهتر است چه آهنگ هایی گوش دهید؟
- آیا انتخاب آهنگ اشتباه میتواند احساس استرس را تشدید کند؟
- حرف آخر: آهنگ مورد علاقهتان دارویی برای روح شماست
- سوالات متداول
با این حال، باید توجه داشت که نوجوانان و بزرگسالان آمریکایی بیش از هر زمان دیگری با استرس مزمن دستوپنجه نرم میکنند. برای اینکه تفاوت میان استرس خفیف و استرس مزمن را بهتر درک کنیم، بهتر است هرکدام را جداگانه بررسی کنیم. بهطور خلاصه، افرادی که در زندگی خود با استرس خفیف یا سطح پایین مواجه هستند، ممکن است این موارد را تجربه کنند:
- دورههایی از اضطراب
- افسردگی
- خستگی
- بیخوابی
افرادی که با استرس مزمن زندگی میکنند نیز ممکن است همین علائم را داشته باشند؛ اما علاوه بر آنها، با تغییرات فیزیولوژیکی و جسمی نیز روبهرو هستند که در صورت تداوم میتوانند سلامت آنها را تحت تأثیر قرار دهند.
استرس مزمن چگونه بر سلامت جسمی شما تأثیر میگذارد؟
حالا که با برخی از تفاوتهای اساسی میان استرس خفیف و استرس مزمن آشنا شدیم، بهتر است کمی عمیقتر به موضوع استرس مزمن بپردازیم و ببینیم این نوع استرس چگونه میتواند سلامت جسمی فرد را تحت تأثیر قرار دهد.
در وهله اول، چه درباره استرس خفیف صحبت کنیم و چه استرس مزمن، باید بدانیم که این دو تفاوت اساسی با یکدیگر ندارند. در واقع، هر دو نتیجه واکنش بدن به چیزی هستند که آن را یک موقعیت دشوار یا تهدیدکننده تلقی میکند. برای درک بهتر این موضوع، وقتی با شرایط سختی در زندگی مواجه میشویم، مغز و بدن وارد حالتی میشوند که به آن «مبارزه یا گریز» (Fight or Flight)گفته میشود.
این حالت میتواند احساس ترس، اضطراب یا آشفتگی ایجاد کند و معمولاً ما را به سمت پیدا کردن راهی برای مقابله با شرایط دشوار سوق میدهد. با این حال، گاهی ممکن است تصمیم بگیریم از مشکلات فرار کنیم. در این حالت، مشکلات بهتدریج ذهن ما را درگیر میکنند تا جایی که استرس، افسردگی و اضطراب شروع میکنند زندگیمان را تحت تأثیر قرار دهند.
از نظر جسمی نیز هرچه مدت بیشتری در حالت «مبارزه یا گریز» باقی بمانیم، احتمال بروز تغییرات فیزیولوژیکی که میتوانند بر سلامت بدن تأثیر بگذارند، بیشتر میشود. مطالعات مختلف نشان میدهند افرادی که برای مدت طولانی با استرس مزمن دستوپنجه نرم میکنند، معمولاً علائم جسمی زیر را تجربه میکنند.
علائم جسمی استرس
- گرفتگی و سفتی عضلات
- افزایش فشار خون
- افزایش ضربان قلب
- سریعتر شدن تنفس
در کنار این علائم، افرادی که برای کاهش استرس مزمن خود اقدامی نمیکنند، معمولاً با افزایش سطح کورتیزول، یعنی هورمون مرتبط با استرس، نیز مواجه میشوند. افزایش کورتیزول میتواند سطح گلوکز خون را بالا ببرد و تأثیر قابلتوجهی بر بدن داشته باشد؛ بهطوری که ممکن است فعالیت دستگاه گوارش را کاهش دهد و نحوه عملکرد سیستم ایمنی را تغییر دهد.
علاوه بر این، افزایش بیش از حد کورتیزول در اثر استرس مزمن و طولانیمدت میتواند بر دستگاه تولیدمثل تأثیر منفی بگذارد و روند طبیعی رشد و ترمیم بدن را مختل کند.
استرس مزمن باعث بروز مشکلات جسمی بیشتری میشود
بر اساس گزارش AARP، ترکیب افزایش سطح کورتیزول و استرس مزمن طولانیمدت میتواند با مشکلات زیر نیز همراه باشد:
- مشکلات معده
- بیماریهای قلبیعروقی
- اختلالات خواب
- کندتر شدن روند بهبود زخمها و آسیبهای جسمی
- افزایش وزن
- افزایش احتمال ابتلا به سرماخوردگیهای معمول
- درد کمر، گردن و شانهها
استرس خفیف و مزمن چگونه بر سلامت روان تأثیر میگذارد؟
از نظر روانشناختی، هم استرس خفیف و هم استرس مزمن، اگر مدیریت نشوند، میتوانند تأثیر قابلتوجهی بر سلامت روان فرد بگذارند. بر اساس مطالعهای که در مجله پزشکی معتبر BMJ منتشر شده، هر سال بیش از ۸۰۰ هزار نفر در سراسر جهان بر اثر خودکشی جان خود را از دست میدهند. دوستان و اعضای خانواده این افراد نیز گاهی بعدها بر این باور بودهاند که استرس در تصمیم آنها برای پایان دادن به زندگی نقش داشته است.
برخی از موقعیتهای پراسترس که خانواده و دوستان این افراد به آنها اشاره کردهاند عبارتاند از:
- درگیری با همکاران
- مشکلات خانوادگی
- از دست دادن شغل
- روابط عاطفی مشکلدار
- مشکلات مالی
- مشکلات و مسائل قانونی
البته باید توجه داشت که همین مشکلات در میان افرادی که اجازه ندادند فشار روانی آنها را به سمت خودکشی سوق دهد نیز با افکار خودکشی ارتباط داشتهاند.
چگونه با استرس خفیف و مزمن مقابله کنیم؟
حالا که درباره تأثیرات جسمی و روانی استرس بر زندگی صحبت کردیم، بهتر است کمی هم به راههای کاهش آن بپردازیم. عوامل زیادی میتوانند زندگی روزمره را پراسترس کنند، اما روشهای مختلفی برای کاهش استرس وجود دارد که میتوانند نقش مهمی در حفظ سلامت جسمی و روانی داشته باشند.
برخی از این روشها عبارتاند از مدیتیشن، ورزش، نوشتن افکار و احساسات در دفتر شخصی و داشتن خواب کافی.البته ممکن است یک روش برای بعضی افراد مؤثرتر از روشهای دیگر باشد. بنابراین بهتر است چند رویکرد مختلف را امتحان کنید تا در نهایت روشی را پیدا کنید که بیشترین تأثیر را بر شرایط و سبک زندگی شما دارد.
آیا موسیقی میتواند استرس را از بین ببرد؟
وقتی درباره روشهای طبیعی کاهش یا حتی از بین بردن استرس صحبت میکنیم، گوش دادن به موسیقی نیز باید یکی از گزینههای مهم باشد. بر اساس مطالعهای که توسط دانشگاه نوادا، رینو، یکی از قدیمیترین دانشگاههای تحقیقاتی دولتی آمریکا، انجام شده است، یک آهنگ مناسب میتواند کاری بسیار فراتر از وادار کردن شما به رقصیدن، ضرب گرفتن با پا یا تکان دادن سر انجام دهد.
این مطالعه نشان داد یک آهنگ مناسب با حدود ۶۰ ضرب در دقیقه میتواند امواج مغزی را با ریتم خود هماهنگ کند. این هماهنگی در نهایت به شکلگیری امواج آلفای مغزی منجر میشود؛ امواجی با فرکانس حدود ۸تا ۱۴ هرتز که با حالت آرامش ارتباط دارند.
بر اساس یافتههای پژوهشگران، افرادی که استرس بالایی داشتند، وقتی به آهنگ مورد علاقه خود با این ویژگیها گوش دادند، به شکل محسوسی آرامتر شدند. علاوه بر این، سطح استرس و اضطراب آنها نیز به میزان قابلتوجهی کاهش پیدا کرد.
اگر استرس خفیف یا مزمن دارید، بهتر است چه آهنگ هایی گوش دهید؟
اگر برای کاهش استرس خفیف یا مزمن به موسیقی گوش میدهید، میتوانید آهنگ مورد علاقه خود یا حتی یک قطعه بیکلام را بارها و بارها پخش کنید؛ هر دو گزینه میتوانند به کاهش استرس کمک کنند. در واقع، قدرت آرامشبخش موسیقی، بهخصوص در زمینه کاهش استرس، بیشتر از آنکه به متن آهنگ مربوط باشد، به ریتم و ضرب آن ارتباط دارد.
همان مطالعه دانشگاه نوادا، رینو نشان داد انواع موسیقی زیر، چه باکلام و چه بیکلام، میتوانند در آرام کردن ذهن و کاهش احساس استرس مؤثر باشند:
- موسیقی بومیان آمریکا
- موسیقی سلتیک
این پژوهش همچنین نشان داد موسیقی هندی، بهویژه قطعاتی که در آنها صدای طبل، فلوت یا سازهای زهی به گوش میرسد، میتواند در آرام کردن ذهن و کاهش استرس مؤثر باشد.
اما تأثیر موسیقی به همینجا ختم نمیشود. پژوهشگران این مطالعه، موسیقی جاز را نیز گزینهای مناسب برای افرادی معرفی کردند که میخواهند با گوش دادن به موسیقی استرس خود را کاهش دهند.
مانند بسیاری از سبکهای دیگر، جاز نیز میتواند ترکیبی از ملودیهای آرامشبخش و گوشنواز یا یک قطعه کاملاً بیکلام باشد. با این حال، در میان افرادی که برای مقابله با استرس به جاز گوش میدادند، قطعاتی که صداهای محیطی مانند باران ملایم یا وزش باد داشتند، آرامش بیشتری ایجاد میکردند. همین موضوع درباره افرادی که از این نوع موسیقی جاز برای کاهش احساس اضطراب استفاده میکردند نیز مشاهده شد.
آیا انتخاب آهنگ اشتباه میتواند احساس استرس را تشدید کند؟
متأسفانه موسیقی در زمینه کاهش یا از بین بردن استرس میتواند گاهی مانند یک شمشیر دولبه عمل کند. گوش دادن به موسیقی مناسب میتواند خیلی سریع شما را از یک حالت افسرده خارج کند، احساسات اضطرابی را کاهش دهد و حتی استرس را از بین ببرد.
اما موسیقی نامناسب میتواند برعکس عمل کند و تمام این احساسات را تشدید کند و حالتان را بدتر کند. برای مثال، اگر رابطه عاطفیتان به پایان رسیده باشد و در رادیو یک آهنگ غمگین عاشقانه بشنوید، ممکن است احساس افسردگی بیشتری پیدا کنید. در مقابل، اگر یک آهنگ شاد و امیدبخش درباره عشق بشنوید، احتمالاً احساس خوشبینی بیشتری خواهید داشت و حتی ممکن است با خودتان فکر کنید که یک رابطه عاطفی جدید در آینده نزدیک انتظارتان را میکشد.
همین موضوع درباره استرس نیز صدق میکند. برخی انواع موسیقی ممکن است شما را بیشتر در حالت «مبارزه یا گریز» قرار دهند. در نتیجه، تنش افزایش پیدا میکند و ممکن است احساس ترس و اضطراب شدیدی به سراغتان بیاید.
در حالت ایدهآل، بهتر است از یک موسیقیدرمانگر کمک بگیرید تا با توجه به شرایط شما، نوع موسیقی مناسب را پیشنهاد دهد.
بهطور خلاصه، موسیقیدرمانگر فردی است که یک دوره آموزشی معتبر موسیقیدرمانی را به پایان رسانده و مجوز برنامهریزی، سازماندهی و ارائه فعالیتهای موسیقیدرمانی را دارد. همچنین این متخصصان میتوانند به مراجعان کمک کنند مجموعهای از آهنگهای مناسب برای خود تهیه کنند. چنین فعالیتهایی میتوانند بر وضعیت روانی یا رفتاری افراد تأثیر مثبتی داشته باشند و به کاهش استرس، اضطراب، افسردگی و برخی دیگر از مشکلات سلامت روان کمک کنند.
حرف آخر: آهنگ مورد علاقهتان دارویی برای روح شماست
گاهی برای بهتر شدن حالمان، به چیز پیچیدهای نیاز نداریم؛ گاهی فقط کافی است یک آهنگ آشنا پخش شود و چند نت اول آن را بشنویم. موسیقی میتواند ما را از افکار آشفته دور کند، کمی آرامترمان کند و حتی خاطرات و احساسات خوشایندی را دوباره زنده کند.
پس دفعه بعد که زیر فشار استرس، اضطراب یا حال بد احساس کردید به کمی آرامش نیاز دارید، هدفونتان را بردارید و سراغ آهنگی بروید که همیشه حالتان را بهتر میکند. شاید همین چند دقیقه موسیقی، همان چیزی باشد که ذهن خستهتان برای دوباره نفس کشیدن به آن نیاز دارد.
